Termomodernizacja
Mikroklimat pomieszczeń - prognozy rozwoju i kierunki badań
Fragment referatu z XV Ogólnopolskiej Konferencji Naukowo-Techniczej Zakopane 2-4 VI 2004, Prof.dr inż.G.Besler, Dr inż. M. Besler.
Wśród systemów wentylacyjnych i klimatyzacyjnych preferować należy zwłaszcza systemy elastyczne w działaniu, zapewniające w poszczególnych pomieszczeniach warunki stosownie do aktualnych wymagań. Opłacalność systemów pozyskiwania i odzyskiwania energii cieplnej (rekuperacja) musi być każdorazowo i rzetelnie oceniana w rachunku ciągłym dla całego roku, a więc w oparciu o rok testowy z uwzględnieniem wszystkich kosztów, w tym często pomijanych tzw. "zewnętrznych", w których mieszczą się nie tylko koszty ochrony lub rewitalizacji skażeniami zniszczonej przyrody oraz obiektów budowlanych, ale również zwiększone koszty leczenia i przedwczesnych rent i emerytur. Dziś coraz więcej autorytetów,a także projektantów jest skłonnych do stosowania mechanicznej wentylacji pomieszczeń mieszkalnych . Tylko takie rozwiązania pozwalają na całoroczny, kontrolowany przepływ powietrza przez pomieszczenia w sposób dostosowany do aktualnych potrzeb.
Premia za oszczędzanie
Udostępniamy w formacie PDF artykuł zamieszczony w gazecie "Ładny Dom" 10.2002 na temat premii termomodernizacyjnej. Można znaleźć w nim informacje komu przysługuje kredyt,w jakiej wysokości, jak się o niego starać.
Premia termomodernizacyjna
INFORMACJE o premii termomodernizacyjnej (PDF 1,3MB)
Co to jest przedsięwzięcie termomodernizacyjne?
Przedsięwzięciem termo-modernizacyjnym jest:
- ulepszenie, w wyniku którego następuje zmniejszenie:
-
- rocznego zapotrzebowania na energię dostarczaną do budynków
mieszkalnych i budynków służących do wykonywania przez jednostki samorządu
terytorialnego zadań publicznych na potrzeby ogrzewania oraz podgrzewania
wody użytkowej:
- w budynkach, w których modernizuje się jedynie system grzewczy - co najmniej o 10%,
- w pozostałych budynkach - co najmniej o 25%,
- rocznego zapotrzebowania na energię dostarczaną do budynków
mieszkalnych i budynków służących do wykonywania przez jednostki samorządu
terytorialnego zadań publicznych na potrzeby ogrzewania oraz podgrzewania
wody użytkowej:
- o co najmniej 25% rocznych strat energii pierwotnej w lokalnym źródle ciepła, tj.:
- kotłowni lub węźle cieplnym, z których nośnik ciepła jest dostarczany bezpośrednio do instalacji ogrzewania i ciepłej wody w budynku,
- ciepłowni osiedlowej lub grupowym wymienniku ciepła wraz z siecią ciepłowniczą o mocy nominalnej do 11,6 MW, dostarczającej ciepło do budynków,
- wykonanie przyłączy technicznych do scentralizowanego źródła ciepła, w związku z likwidacją lokalnego źródła ciepła w celu zmniejszenia kosztów zakupu ciepła dostarczanego do budynków - co najmniej o 20% w stosunku rocznym,
- zamiana konwencjonalnych źródeł energii na źródła niekonwencjonalne.
Co to jest premia termomodernizacyjna?
Premia termo-modernizacyjna jest formą pomocy Państwa dla inwestora realizującego przedsięwzięcie termomodernizacyjne.
Jest ona przyznawana przez Bank Gospodarstwa Krajowego w wysokości 25% kwoty kredytu wykorzystanego na realizację przedsięwzięcia. Premia termomodernizacyjna stanowi spłatę części kredytu zaciągniętego przez inwestora. Oznacza to, że realizując przedsięwzięcie termomodernizacyjne inwestor spłaca 75% kwoty wykorzystanego kredytu.
Premia termomodernizacyjna przysługuje tylko inwestorom korzystającym z kredytu. Nie mogą z niej korzystać inwestorzy realizujący przedsięwzięcie termomodernizacyjne z własnych środków.
Kto może się ubiegać o premię termomodernizacyjną?
O premię termomodernizacyjną mogą się ubiegać właściciele lub zarządcy, z wyjątkiem jednostek budżetowych i zakładów budżetowych:
- budynków mieszkalnych (właściciele budynków użyteczności publicznej będą mogli się ubiegać o premię po dniu 1 stycznia 2001r.),
- lokalnej sieci ciepłowniczej,
- lokalnego źródła ciepła, realizujący przedsięwzięcie termomodernizacyjne na podstawie zweryfikowanego audytu energetycznego.
Z premii będą mogli korzystać wszyscy inwestorzy bez względu na status prawny, a więc np.:
- osoby prawne (np. spółdzielnie mieszkaniowe i spółki prawa handlowego),
- gminy,
- osoby fizyczne, w tym właściciele domów jednorodzinnych,
- wspólnoty mieszkaniowe.
Jakie są warunki ubiegania się o premię termomodernizacyjną?
Podstawowym warunkiem formalnym ubiegania się o premię jest przedstawienie audytu energetycznego. Audyt taki powinien być dołączony do wniosku o przyznanie premii składanego wraz z wnioskiem kredytowym w banku kredytującym. Podstawowym warunkiem merytorycznym ubiegania się o premię termomodernizacyjną jest opłacalność przedsięwzięcia termomodernizacyjnego wynikająca z audytu energetycznego, a wyrażona dodatnią zdyskontowaną wartością netto.
Stopa dyskonta do obliczania w 2000r. zdyskontowanej wartości netto przedsięwzięcia termomodernizacyjnego wynosi 6,5%.
Kolejne warunki przyznania premii termomodernizacyjnej dotyczą kwestii związanych z udzieleniem i spłatą kredytu.
Są one następujące:
- decyzję o udzieleniu kredytu Bank kredytujący podejmuje zgodnie z własnymi procedurami oceniając zdolność kredytową wnioskodawcy oraz ustanawiając wymagane zabezpieczenie spłaty kredytu,
- kredyt udzielony na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego nie może przekroczyć 80% kosztów przedsięwzięcia,
- okres spłaty kredytu nie może być dłuższy niż 7 lat,
- miesięczne spłaty kredytu wraz z odsetkami nie są mniejsze od raty kapitałowej powiększonej o należne odsetki i nie są większe od obliczonej równowartości 1/12 kwoty rocznych oszczędności kosztów energii uzyskanych w wyniku realizacji przedsięwzięcia termomodernizacyjnego (oznacza to, że spłata kredytu wraz z odsetkami powinna mieć pokrycie w uzyskanych oszczędnościach kosztów energii); na wniosek inwestora bank kredytujący może ustalić wyższe spłaty kredytu,
Co to jest audyt energetyczny?
Audyt energetyczny jest to opracowanie określające zakres i parametry techniczne oraz ekonomiczne przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, ze wskazaniem rozwiązania optymalnego, w szczególności z punktu widzenia kosztów realizacji tego przedsięwzięcia oraz oszczędności energii.
Audyt jest zarówno podstawą do uzyskania prawa do premii termomodernizacyjnej, ale także stanowi założenia do projektu budowlanego dotyczącego realizowanego przedsięwzięcia.
Audyt energetyczny powinien zawierać w szczególności:
- dane identyfikacyjne budynku, lokalnego źródła ciepła, lokalnej sieci ciepłowniczej oraz ich właściciela,
- ocenę stanu technicznego budynku, lokalnego źródła ciepła, lokalnej sieci ciepłowniczej,
- opis możliwych wariantów realizacji przedsięwzięcia termomodernizacyjnego,
- wskazanie optymalnego wariantu przedsięwzięcia termomodernizacyjnego. Szczegółowy zakres i formy audytu energetycznego, algorytm oceny opłacalności przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, a także wzory kart audytu energetycznego określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 kwietnia 1999 r. (Nr 79 poz. 900) wraz z późniejszymi zmianami.
Jaki jest tryb przyznawania premii termomodernizacyjnej?
Po zawarciu warunkowej umowy kredytu bank udzielający kredytu przesyła do Banku Gospodarstwa Krajowego wniosek inwestora o przyznanie premii termomodernizacyjnej wraz z audytem energetycznym.
Bank Gospodarstwa Krajowego w ciągu 30 dni roboczych od daty otrzymania wniosku:
- dokonuje weryfikacji audytu energetycznego, albo zleca wykonanie takiej weryfikacji innym podmiotom,
- sprawdza czy zostały spełnione inne warunki do przyznania premii termomodernizacyjnej.
W przypadku negatywnej weryfikacji audytu energetycznego Bank Gospodarstwa Krajowego zawiadamia inwestora i bank kredytujący. Zawiadomienie takie jest równoznaczne z odmową przyznania premii termomodernizacyjnej.
W przypadku pozytywnej weryfikacji audytu energetycznego oraz stwierdzenia, że zostały spełnione warunki kredytowania określające prawo do przyznania premii, Bank Gospodarstwa Krajowego zawiadamia inwestora i bank kredytujący o przyznaniu premii termomodernizacyjnej i jej wysokości.
Bank kredytujący, po otrzymaniu decyzji Banku Gospodarstwa Krajowego o przyznaniu premii termomodernizacyjnej, uruchamia kredyt zgodnie z warunkami określonymi w umowie kredytowej potrącając prowizję w wysokości 0,5% kwoty przyznanej premii, którą przekazuje na rachunek Banku Gospodarstwa Krajowego.
Kiedy Bank Gospodarstwa Krajowego wypłaci premię termomodernizacyjną?
Bank Gospodarstwa Krajowego przekazuje premię termomodernizacyjną w wysokości 25% wykorzystanego kredytu bankowi kredytującemu po otrzymaniu od niego zawiadomienia, że:
- przedsięwzięcie termomodernizacyjne zostało zrealizowane:
- zgodnie z projektem budowlanym (sporządzonym zgodnie z audytem energetycznym co zostało potwierdzone oświadczeniem projektanta), co jest potwierdzone oświadczeniem inspektora nadzoru budowlanego,
- w terminie określonym w umowie kredytu,
- inwestor spłacił w terminie wynikającym z umowy kredytu 75% kwoty wykorzystanego kredytu i odsetki naliczone do dnia nabycia prawa do premii termomodernizacyjnej; jeśli kwota wykorzystanego kredytu będzie niższa od kredytu udzielonego, kwota premii będzie odpowiednio niższa w stosunku do kwoty przyznanej premii.
Przekazanie premii termomodernizacyjnej następuje w terminie 7 dni roboczych od daty otrzymania powiadomienia o spełnieniu warunków do wypłaty premii.
Bank kredytujący zalicza premię termomodernizacyjną przekazaną przez Bank Gospodarstwa Krajowego na spłatę kredytu wykorzystanego przez inwestora.
Zmiany mikroklimatu pomieszczeń w budynku po termomodernizacji.
Wejście w gospodarkę rynkową, ciągły wzrost cen paliw i energii cieplnej boleśnie uświadomiły nam potrzebę termomodernizacji.
Znaczący wzrost kosztów ogrzewania budynków spowodował ogólny trend docieplania obiektów budowlanych. W krajobraz osiedli wpisały się ekipy ocieplające ściany wieżowców, w szkołach, budynkach biurowych i domach masowo wymieniano okna na bardziej szczelne.
Wśród niewątpliwych korzyści termomodernizacji jest oczywista poprawa wskaźników energooszczędności, poprawa budżetów domowych i gminnych.
Dodatkowym efektem stała się zauważalna poprawa estetyki elewacji "wielkiej płyty" i innych obiektów chociażby przez wprowadzenie nowoczesnej kolorystyki. Tak sprawa wygląda na zewnątrz, a diabeł jak zwykle tkwi w szczegółach, w tym przypadku wewnątrz budynków.
Zastosowanie szczelnych drzwi i okien eliminujących przepływ powietrza skutecznie wyłączyło możliwość funkcjonowania wentylacji grawitacyjnej, której siłą napędową był właśnie przepływ powietrza poprzez wyeliminowane nieszczelności.
Stosowane przez producentów okien zastępcze rozwiązanie w postaci możliwości rozczelniania okien nie zdaje egzaminu, ponieważ lokatorzy w przeważającej większości nie korzystają z tych rozwiązań przeświadczeni, że w ten sposób "oszczędzają" ciepło. Tak więc "zmodernizowane" domy przypominają niewentylowane, plastikowe torby-lodówki.
Zanieczyszczenia powietrza
Nowoczesne budynki są w bardzo wysokim stopniu przyczyną kłopotów zdrowotnych ich mieszkańców. Poważne zagrożenie dla zdrowia stanowi współczesne wykańczanie pomieszczeń za pomocą materiałów syntetycznych na bazie silikonu i lateksu, farb zawierających winyle (PVC) i różnorodne szczelne masy plastyczne, a dodatkowo powszechne w gospodarstwie domowym i utrzymywaniu higieny stosowanie produktów chemicznych codziennego użytku, wydzielających lotne związki organiczne.
Powietrze w pomieszczeniach zamkniętych zawiera ogromną ilość mniej lub bardziej lotnych gazowych cząstek organicznych. Ponad 900 rodzajów lotnych związków organicznych zostało zidentyfikowanych w nieprzemysłowych pomieszczeniach zamkniętych.
Zanieczyszczające powietrze substancje produkowane są częściowo przez osoby przebywające w pomieszczeniu (jak np. dwutlenek węgla jako produkt oddychania), pochodzą także z innych źródeł, np. z płyt meblarskich, wykładzin podłogowych, sztucznej tapicerki, produktów higieny i środków czyszczących, maszyn biurowych, komputerów i urządzeń AGD.
Niewiele osób ma świadomość, że w wielu budynkach występuje radon, przenikający przez fundamenty promieniotwórczy gaz emitowany z ziemi i niektórych materiałów budowanych Wiele czynności, jak gotowanie czy sprzątanie, również powoduje wzrost zawartości szkodliwych substancji w pomieszczeniach.
Gazy i pary organiczne nawet w tak niskich stężeniach, w jakich występują w domu i w biurze, nie mogą być wykluczone jako czynnik ryzyka w rozwoju alergii, innych nadwrażliwości i zespołu chorego budynku. Wiele z tych cząstek reaguje z ozonem, który wydziela się przy użytkowaniu urządzeń laserowych, w efekcie czego powstają inne wysoko reaktywne związki, jak aldehydy i wolne rodniki, o których od dawna wiadomo, że przyczyniają się do rozwoju nowotworów.
W szczelnie zamkniętych pomieszczeniach, powstałych w wyniku termomodernizacji "częściowej" - to znaczy bez równoległego rozwiązania sprawy odprowadzania pary wodnej i wymiany powietrza - w których dodatkowo przebywa co najmniej kilka osób, gwałtownie i niebezpiecznie wzrasta stężenie dwutlenku węgla.
Problemy z wilgotnością w pomieszczeniach
Przeszczelnione pomieszczenia termomodernizowanych budynków charakteryzują się zmienioną wilgotnością powietrza. Najważniejszym źródłem wilgoci w pomieszczeniu jest sam użytkownik, który przy małej aktywności wydziela około 40 g wody na godzinę.
W pomieszczeniach wewnątrz budynku wilgotność jest utrzymywana na poziomie zgodnym z przepisami za pomocą wentylacji i, niekiedy, klimatyzacji. Nie ulega wątpliwości, że wysoka wilgotność w pomieszczeniach może być szkodliwa ze względu na wspomaganie rozwoju mikroorganizmów: grzybów, bakterii czy roztoczy, które wprowadzają istotny element biologiczny w rozważania o mikroklimacie budynków.

Problemy zgłaszane przez mieszkańców i pracowników w budynkach po modernizacji
Wentylacja
W znaczącej ilości termomodernizowanych budynkach niezbędne jest założenie wentylacji mechanicznej, która w wielu przypadkach jako jedyna jest w stanie zapewnić wymianę powietrza w wymaganych ilościach.
Współczesna cywilizacja i styl życia spowodowały, że 95% czasu spędzamy w pomieszczeniach, toteż w interesie naszego zdrowia i dobrego samopoczucia jest zadbanie o dobrą jakość powietrza. Paradoksalnie, chociaż celem termomodernizacji była i jest oszczędność energii użytkowanej przez system grzewczy budynku, coraz więcej zużywa się jej w innej formie, aby przywrócić powietrzu zadowalającą jakość, przez instalację klimatyzacji, pochłaniaczy zapachów, filtrów itp.
Wydaje się to rzeczywiście niezbędne, skoro zanieczyszczenie powietrza wewnątrz pomieszczeń szacuje się na 20-krotnie przewyższające zanieczyszczenie powietrza zewnętrznego w miastach.
Podsumowanie
Reasumując, jakość powietrza w izolowanych od środowiska zewnętrznego termomodernizowanych budynkach obniża znacząco wiele czynników:
- niewłaściwe rozwiązanie odprowadzania pary wodnej i zużytego powietrza lub całkowite pominięcie technicznego rozwiązania tego problemu,
- niewystarczająca wymiana powietrza za pomocą wentylacji mechanicznej lub wentylacja grawitacyjna bez mechanicznego wspomagania przynajmniej w niektórych pomieszczeniach (łazienki, WC, kuchnie, sale konferencyjne itp.),
- niesprawne ogrzewanie, praca grzejników na obniżonych parametrach, ograniczających konwenkcję cieplną, ciągi kuchenne, nawilżacze i jonizatory powietrza, zanieczyszczone instalacje ogrzewania powietrznego, otwarte kominki, niesprawne kuchnie i urządzenia gazowe itp. Najważniejszy problem stanowi odprowadzenie zużytego i zanieczyszczonego powietrza, spalin, dwutlenku węgla z pomieszczeń codziennego przebywania ludzi,
- przechowywanie produktów chemicznych, używanych w gospodarstwie domowym, a także paliw, farb, olejów, smarów itp., wydzielających lotne związki, niebezpieczne przez drażniące działanie na drogi oddechowe i potencjalne dalsze szkodliwe skutki dla zdrowia,
- stosowanie szczelnych powłok wykończeniowych i termomodernizacyjnych, nadmiernie szczelnej stolarki drzwiowej i okiennej, uniemożliwiających transport pary wodnej przez przegrody budowlane przy braku wspomagania wentylacji grawitacyjnej,
Zasadniczą poprawę jakości powietrza na szeroką skalę w termomodernizowanych obiektach, w dodatku niemal bez strat energetycznych możemy uzyskać jedynie przy jednoczesnym zastosowaniu wentylacji dającej wysoki odzysk ciepła w ramach procesu termomodernizacji. Wentylacja z zastosowaniem wysokosprawnego (na poziomie 70% dla suchego powietrza ) rekuperatorem pozwoli na szybki zwrot poniesionych na wentylację nakładów oraz powoli osiągnąć komfort przebywania w zmodernizowanych termicznie budynkach, Ażeby osiągnąć ten cel, mieszkańcy termomodernizowanych obiektów muszą cieszyć się dobrym samopoczuciem, być zadowoleni i zdrowi.
Dyrektywa Rady Wspólnot Europejskich 89/106/EWG
Dyrektywa Rady Wspólnot Europejskich 89/106/EWG z 21 grudnia 1988 w sprawie zbliżenia ustaw i aktów wykonawczych Państw Członkowskich dotyczących wyrobów budowlanych formułuje wymagania podstawowe dla obiektów budowlanych jako konieczność spełnienia warunków w zakresie:
Bezpieczeństwo konstrukcji - obiekty budowlane powinny być tak zaprojektowane i wykonane, aby obciążenia mogące na nie działać w trakcie wznoszenia i użytkowania nie prowadziły do:
- zawalenia się całego obiektu lub jego części,
- znacznych odkształceń o niedopuszczalnej wielkości,
- uszkodzenia części obiektów, instalacji lub zamontowanego wyposażenia w wyniku znacznych odkształceń nośnych elementów konstrukcji,
- uszkodzenia na skutek wypadku w stopniu nieproporcjonalnym do wywołującej go przyczyny.
Bezpieczeństwo pożarowe - obiekty budowlane powinny być tak zaprojektowane i wykonane, aby w przypadku pożaru:
- nośność konstrukcji mogła być zapewniona przez założony okres czasu;
- powstawanie i rozprzestrzenianie się ognia i dymu w obiektach było ograniczone (poprzez drzwi przeciwpożarowe, systemy przeciwpożarowe i inne zabezpieczenia ppoż);
- rozprzestrzenianie się ognia, na sąsiednie obiekty było ograniczone;
- mieszkańcy mogli opuścić obiekt lub być uratowani w inny sposób;
- uwzględnione było bezpieczeństwo ekip ratowniczych.
Higiena, zdrowie i środowisko - obiekty budowlane powinny być tak zaprojektowane i wykonane, aby nie stanowiły zagrożenia dla higieny lub zdrowia mieszkańców lub sąsiadów, w szczególności w wyniku:
- wydzielania się gazów toksycznych;
- obecności szkodliwych cząstek lub gazów w powietrzu;
- emisji niebezpiecznego promieniowania;
- zanieczyszczenia lub zatrucia wody lub gleby;
- nieprawidłowego usuwania ścieków, dymu lub odpadów w postaci stałej lub ciekłej;
- obecności wilgoci w częściach obiektów lub na powierzchniach wewnętrznych obiektów.
Bezpieczeństwo użytkowania - obiekty budowlane powinny być tak zaprojektowane i wykonane, aby w trakcie użytkowania nie stwarzały ryzyka wypadków takich jak: pośliznięcia, upadki, zderzenia, oparzenia, porażenia prądem elektrycznym, obrażenia w wyniku eksplozji.
Ochrona przed hałasem - obiekty budowlane powinny być tak zaprojektowane i wykonane, aby hałas, na który narażeni są mieszkańcy lub ludzie znajdujący się w pobliżu obiektów, nie przekraczał poziomu stanowiącego zagrożenie dla ich zdrowia oraz pozwalał im spać, odpoczywać i pracować w zadowalających warunkach.
Oszczędność energii i izolacja cieplna - obiekty budowlane i ich instalacje grzewcze, chłodzące i wentylacyjne powinny być zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby utrzymać na niskim poziomie ilość energii wymaganej do ich użytkowania przy uwzględnieniu miejscowych warunków klimatycznych i potrzeb użytkowników. Obiekt budowlany powinien spełniać wymagania podstawowe przez ekonomicznie uzasadniony okres użytkowania, przy właściwej jego konserwacji. W celu uwzględnienia możliwych różnic geograficznych, klimatycznych, sposobie życia oraz stosowanych poziomach zabezpieczeń mogących występować w skali kraju, regionu lub lokalnie dla każdego z wymagań podstawowych można ustalać klasy, dotyczące przestrzegania tego wymagania.
Dokument Interpretacyjny nr 3 do Dyrektywy 89/106/EEC określający sposób realizacji wymagania podstawowego "Higiena, zdrowie i środowisko" od systemu wentylacji budynku oczekuje współdziałania w zakresie zapewnienia mieszkańcom i użytkownikom obiektów zdrowego środowiska wewnętrznego (środowisko cieplne, jakość powietrza, wilgoć) wymaga aby przy ustalaniu metod służących zapewnieniu czystości powietrza, np. poprzez wentylację, uwzględniać wszystkie zanieczyszczenia powodujące ujemne oddziaływanie powietrza wewnątrz budynków na zdrowie, pochodzące z takich źródeł, jak:
- materiały budowlane,
- wyposażenie budynku, w tym urządzenia z paleniskami,
- umeblowanie i wykończenie,
- powietrze zewnętrzne,
- grunt pod budynkiem,
- procesy i czynności wykonane w budynku, takie jak np.: czyszczenie, konserwacja, malowanie, szlifowanie, usuwanie szkodników, gotowanie,
- przebywanie ludzi, zwierząt, obecność roślin,
- instalacja ciepłej wody.
Dokument Interpretacyjny nr 6 do Dyrektywy 89/106/EEC określający sposób realizacji wymagania podstawowego "Oszczędność energii i ochrona cieplna" w odniesieniu do wentylacji stwierdza, że: Wymagana krotność wymian powietrza wynika głównie z wymagania podstawowego nr 3. Wiatr i efekt kominowy mogą wywoływać dodatkowo niepożądaną wentylację. Wentylacja jest przyczyną znacznej części obciążeń ogrzewczych i klimatyzacyjnych, które można ograniczyć przez:
- wymagania w zakresie szczelności budynków na przenikanie powietrza,
- odpowiednie projektowanie i wymiarowanie instalacji wentylacyjnych, zgodnie z wymaganiami jakości powietrza,
- odpowiednie zasady obsługi i regulacji systemów wentylacji,
- urządzenia do odzysku ciepła.
Najistotniejszymi, związanymi z tym cechami budowli są:
- projektowa krotność wymian powietrza,
- przepuszczalność powietrza przez obudowę budynku, w powiązaniu z różnicą ciśnienia wewnętrznego i zewnętrznego,
- pole powierzchni otwieralnej okien, drzwi, itp.
Oba powyższe wymagania powinny być spełniane z akceptowalnym prawdopodobieństwem przez cały ekonomicznie uzasadniony okres użytkowania obiektu, przez powiązane z sobą działania dotyczące w szczególności:
- projektowania, wykonywania i niezbędnej konserwacji obiektu,
- cech, właściwości użytkowych i stosowania wyrobów budowlanych.















